Liekerair

Momenteel weet ik nog goed waar ik me bevond toen ik hoorde dat Ramses Shaffy overleden was: in de bus van de universiteit naar het station, waar een groot videoscherm hangt met het laatste nieuws erop. Toen daarop een grote afbeelding getoond werd van de man die de laatste jaren vaker in één adem genoemd werd met Liesbeth List dan dat hij in zijn eentje in het nieuws was, leek de boodschap me duidelijk: de beste man was echt niet op dat videoscherm te zien omdat hij een wereldreis per zeilboot ging maken of omdat hij zou gaan deelnemen aan Hole in the Wall.  
   Als ik dit bovenstaande zojuist niet opgeschreven had, zou ik het ook binnen afzienbare tijd weer vergeten zijn. Wat valt er dan wél in de categorie van gebeurtenissen waarop ik altijd het antwoord op de vraag ‘waar was jij…?’ zou kunnen geven?
   Als elfjarige kwam ik op een dinsdagmiddag in september om 15:00 uit school en constateerde dat mijn moeder voor de televisie ingespannen zat te kijken naar een film met vliegtuigjes en grote gebouwen. Een paar jaar later kwam ik begin november als derdeklasser mijn lokaal Nederlands in om van de anders zo strak in zijn lesprogramma zittende docent een half uur lang een verhaal te horen over iemand (een schilder? Ik kende hem alleen uit de parodieën van Kopspijkers) die op die ochtend vermoord was in Amsterdam. En jaren eerder, toen ik in groep vijf van de basisschool zat, was ik aanvankelijk nog trots toen ik nog even beneden op de bank mocht blijven zitten terwijl mijn broertje al naar bed moest.
   Ik zat dus op de bank en mijn moeder sloot de gordijnen. Eerst de rechtse, toen de linker. Waar mijn vader was, weet ik niet meer – misschien zag hij aankomen dat dit voor mij een traumatische jeugdervaring ging worden. Ik vraag me af hoe mijn ouders  besloten hebben op welke manier ze me dit gingen vertellen. Mijn moeder deed het uiteindelijk zo, ze gooide het op mijn eigen intelligentie: “Lieke, hoe oud denk je eigenlijk dat mensen kunnen worden?” Ik vond dat een lastige en domme vraag, je kunt toch nooit weten hoe oud mensen worden. Maar honderd leek me echt het maximum.
“En hoe oud denk je dat Sinterklaas is?” was de vervolgvraag.
   Ik heb lopen janken als een klein kind – wat ik toen natuurlijk eigenlijk ook nog was - niet puur vanwege het feit dat Sinterklaas niet echt was, maar omdat de hele wereld me zomaar had kunnen belazeren. Waar ik bij stond. Onder mijn neus. Sterker nog: mijn eigen vader en moeder hadden mij belazerd! (Toegegeven, belazeren uit liefde is misschien geen ernstig vergrijp. Stel je voor dat ze me nooit hadden belazerd. Dan was ik het enige verbitterde Nederlandse kind geweest dat nooit in Sinterklaas geloofd had.)
   Stukje bij beetje begonnen alle puzzelstukjes in elkaar te vallen. Toch typisch dat de pieten op een avond de berg cadeautjes voor de deur hadden gezet in onze eigen, felrode wasmand (waar was de was trouwens gebleven?) Vreemd eigenlijk, dat mijn broertje en ik op een andere Sinterklaasavond een blokje om moesten gaan lopen met mijn moeder en een tante, zogenaamd om pieten te kunnen spotten op de daken – toen we terugkwamen hadden ze onze zoldertrap al belegd met cadeautjes. Apart, dat één van de pieten bij het bezoek van de Sint aan ons dorp mijn vader zo amicaal had begroet met “Heeee Joep!” Dat ik  dat allemaal al die tijd niet had gezien! Of ja, strikt genomen had ik het juist wél allemaal gezien - ik had het allemaal gezien, maar niet begrepen.
   Sindsdien verwacht ik eigenlijk ieder moment iemand die me komt vertellen, precies zoals mijn moeder me ooit een avond langer op liet blijven en de gordijnen sloot, dat eigenlijk mijn hele leven niet bestaat. Voor wie de film The Truman Show niet gezien heeft, is dit misschien lastig voor te stellen. Over films gesproken, volgens Alles is liefde is liefde net als Sinterklaas. Ik hoop niet dat dit betekent, dat het allemaal draait om belazeren en belazerd worden.